معافیت سرمایه از مالیات بر ارث

مطابق مواد 17، 18، 19، 23 و 38 قانون مالیات های مستقیم مصوب اسفند ماه 1345، هرگاه در نتیجه فوت شخصی، اعم از فوت واقعی یا فرضی، ماترک متوفی اعم از واقع در ایران یا خارج از ایران، منقول و غیر منقول، مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق باقی بماند، مشمول مالیات بر ارث است.

با این حال، شرکت ها و موسسات بیمه معتقد بودند که سرمایه بیمه عمر جزء ماترک و مشمول مالیات محسوب نمی شود ولی به علت سکوت قانون گذار و اینکه در معافیت های مالیات بر ارث ذکر از سرمایه بیمه عمر نشده بود، اثبات این امر در دادگاه ها با مشکل روبرو می شد تا اینکه طبق استفساریه شرکت بیمه ایران از وزارت امور اقتصادی و دارایی، تصریح گردید که وجوه بیمه عمر که عاید ورثه می شود از مصادیق ماترک تلقی نشده و از مالیات بر ارث معاف است. سپس در ماده 24 قانون مالیات های مستقیم مصوب سال 1366، این معافیت به کامل تصریح شد:

وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و بیمه های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط موسسات بیمه یا بیمه گذار و یا کارفرما از قبیل بیمه عمر، خسارت فوت، و همچننی دیه و مانند آن حسب مورد که یکجا و یا به طول مستمر به ورثه متوفی پرداخت می گردد از شمول مالیات بر ارث خارج است.

برخی اثرات جدا بودن سرمایه بیمه عمر از ما ترک :
  اولا: استفاده کنندگان از سرمایه می توانند افرادی جدا از وراث باشند و دست بیمه گذار برای انتخاب و اختصاص منافع به آنها باز است.
  ثانیا: در تقسیم سرمایه بیمه عمر بین استفاده کنندگان قواعد ارث لازم الاجرا نیست و بیمه گذار می تواند هر اندازه از سهم را که به دلخواه در نظر دارد به هر یک از استفاده کنندگان تخصیص دهد.
  ثالثا: سرمایه بیمه عمر در نتیجه دیونی که متوفی داشته است و به ماترک وی تعلق می گرفت، قابل توقیف نیست. به عبارت دیگر اگر متوفی بدهی داشته باشد، دیون وی از طرف طلبکاران وی از اموال وی توسط قانون قابل توقیف است ولی سرمایه بیمه عمر به این وسیله قابل توقیف نیست و طلبکاران نمی توانند آنرا تملک کننند.

به طور خلاصه؛ سرمایه بیمه عمر مختص و منحصر به ذینفع می باشد و باید بلافاصله بدون برداشت هیچگونه مالیاتی در اختیار او قرار گیرد. طلبکاران روی سرمایه بیمه عمر حقی نداشته و نمی توانند آنرا توقیف کنند، و لو آنکه بیمه شده متوفی ورشکسته باشد، سهم هر یک از استفاده کنندگان را بیمه گذار به میل و مصلحت شخص خود معین نموده و به بیمه گر معرفی می نماید. در صورتیکه بیمه گذار و بیمه شده دو نفر باشند رضایت بیمه شده نیز الزامی است. بیمه گر هم به همان ترتیب رفتار خواهد نمود. از نظر حقوقی بیمه عمر جزء ارث نبوده و ماترک محسوب نمی شود، زیرا این بیمه مانند هبه و صلح از جمله انتقالات بلاعوض است.

Cover